ZEKERİYA YAHŞİ:Ekspertiz Raporu ve Yırtık Fotoğraf

Ekspertiz Raporu ve Yırtık Fotoğraf

Zekeriya Yahşi · Kasım 2026

Not: Bu yazı, çocukların penceresinden bakmaya çalışıyor.

İnsan zihni, özellikle de bir çocuğun iç dünyası, dışarıdan dayatılan rasyonel kurgularla kolayca ikna edilemeyen keskin bir adalet mekanizmasına sahiptir. Anne ve babanın yollarını ayırması, bir çocuğun hayatında yalnızca coğrafi ya da hukuki bir değişim değil, etrafında kurduğu evrenin ekseninden kaymasıdır. Bunun en saf tarifi şudur: Ayrılmış anne ve babaların çocukları, onları ortadan ikiye yırtılmış bir fotoğrafın parçaları olarak görür.

O yırtık fotoğraf, acı verici de olsa gerçektir.

Kenarları aşınmış, ortasından çizgiler geçmiş olsa bile o karede yaşanmış bir tarih, ortak bir hafıza ve hissedilmiş bir bütünlük vardır. Çocuk, o eksik parçayla yaşamayı öğrenir; çünkü o eksiklik de artık onun gerçeğidir.

Ancak yeni evlilikler ve yeni aile düzeniyle mesele derinleştiğinde, çocuğun zihnindeki ekspertiz raporu bambaşka bir hüküm verir. Yetişkinlerin “düzenin onarılması” ya da “yeni bir yuva” olarak gördüğü bu adım, çocuk tarafından başka bir gerçeklikle algılanır:

Yırtık orijinal fotoğrafın, sonradan üretilmiş bir parçayla tamamlanmaya çalışılması.

Dışarıdan bakıldığında yeni gelen ebeveyn son derece iyi niyetli, yapıcı ve fedakâr olabilir. Ancak bütün bunlar, onun çocuğun geçmişindeki ebeveynin yerini devralabileceği anlamına gelmez. Çocuğun ruhsal envanterinde o yer çoktan tanımlanmıştır; o yerin boşluğu bile, dışarıdan getirilen pürüzsüz ve kusursuz bir doluluktan daha anlamlıdır. Çünkü mesele bir figürün varlığı değil, o figürün taşıdığı tarih ve aidiyet duygusudur.

Çocuk, sisteme sonradan monte edilmeye çalışılan bu unsuru, geçmişine ait olmayan bir parça olarak değerlendirir. Ne kadar kaliteli ve işlevsel olursa olsun, o parça fotoğrafın dokusuna ait değildir. Yetişkinler yeni düzeni akılla meşrulaştırmaya çalışırken, çocuğun içindeki kalite kontrol departmanı kendi hükmünü verir:

“O benim fotoğrafımda yok.”

Asıl kriz de burada başlar. Yetişkin, çocuğun yeni insanı sevmesini beklerken bazen ondan geçmişindeki yerleri de yeniden tanımlamasını ister. Oysa sevgi, geçmişin yerini değiştirmek zorunda değildir. Yeni gelen ebeveyni kabul etmekle kendi geçmişine ihanet etmek arasında sıkışan çocuk, iki ayrı dünyanın arasında kalır.

Yetişkinlerin çözülmüş kabul ettiği mesele, çocuğun zihninde hâlâ kapanmamış bir dosyadır.

Yetişkinlerin gözden kaçırdığı temel gerçek şudur: Kendi hayatlarında yeni bir başlangıç yapma hakları vardır; ancak bu başlangıç, çocuğun geçmişini yeniden yazma yetkisini beraberinde getirmez. Yeni bir mutluluk inşa etmek, eski bir hatırayı geçersiz kılmayı gerektirmez.

İçinde çocuk olmayan mutluluk, yetişkinler için mumun ömrüyle yarışmaktır.

Yırtılmış bir fotoğraf ne bantla ne de başka bir baskıyla eski hâline döner. Onu zorla onarmaya çalışmak, yırtığın kendisinden çok, çocuğun o yırtıkla kurduğu ilişkiye zarar verir. Çocuklar, hayatlarına sonradan giren insanları birer kurtarıcı ya da tamirci olarak görmek zorunda değildir. Onlara yeni bir yer açabilirler; fakat bu yerin, geçmişteki bir yerin üzerine kurulması gerekmez.

Yetişkinlerin kurduğu yeni cennet, çocuğun eski fotoğrafını değiştirmez.

Ve bu cennetin ekspertiz raporunun net hükmü şudur:

Orijinalin yerini hiçbir yan sanayi tutamaz. Ancak her yeni parça, kendi yerini bulabilir.

Amasya Merzifon doğumludur; deneme ve güncel yazıları aylık Para Vizyon gazetesinde yayımlanıyor. E-kitap olarak yayımlanmış üç eseri vardır: “Paravizyon ve Vizyon Yazıları” (deneme), “Doceia ve Çocukları” (roman) ve “L’aş Thamade Naşho” (öykü). Basılmış bir eseri ise artık piyasada bulunmu

İlgili Yazılar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir